Món chay đãi đám giỗ

Ông bà lúc sinh thời ăn chay, hoặc ngày giỗ năm nay rơi đúng rằm, nên cả nhà quyết định làm cỗ chay. Cái khó là khách đến ăn giỗ phần lớn quen ăn mặn, và gia chủ nào cũng lo bàn chay bị nhạt, ít món, khách ăn không no. Bài này giúp bạn chọn món chay đám giỗ theo đúng nhu cầu: phân biệt mâm cúng với bàn đãi khách, 14 món chay dễ ăn, cách ghép thành thực đơn 6 món, 3 thực đơn mẫu. Nội dung được đúc kết từ những lần tổ chức dịch vụ nấu đám giỗ và tiệc chay tại nhà của Tuệ Nghi Catering.

Mục lục

Khi nào nên làm món chay đãi đám giỗ? Mâm cúng và mâm đãi khác nhau thế nào?

Nhiều gia đình làm cỗ chay ngày giỗ khi người mất ăn chay lúc còn sống, khi trong nhà có người giữ chay, khi giỗ trùng ngày rằm hoặc mùng một, hoặc khi muốn ngày giỗ đầu thật thanh tịnh. Lúc đó thường có hai phần: mâm cúng chay đặt trên bàn thờ và bàn chay đãi khách cho con cháu, họ hàng. Hai phần này có yêu cầu khác nhau, nên tách ra mà chuẩn bị sẽ đỡ rối hơn.

Tiêu chí	Mâm cúng chay	Bàn chay đãi khách
Số món	5–7 món, gọn trên một mâm	Khoảng 6 món dọn theo thứ tự
Kiểu món	Xôi, bánh tét chay, chả giò, món xào, canh, chè, trái cây	Khai vị, súp, món xào hoặc sốt, món chính, lẩu, tráng miệng
Hành, tỏi	Kiêng	Tùy gia đình và khách
Đồ chay giả mặn	Nên hạn chế	Dùng 1–2 món để đổi vị
Thời điểm dọn	Bày trước giờ cúng	Dọn nóng khi khách đã ngồi vào bàn

Món chay đãi tiệc ngày giỗ cần ngon theo kiểu nào?

Món chay đãi giỗ cần dễ ăn với cả người không ăn chay. Nghĩa là vị đủ đậm, món có độ giòn hoặc dai, bàn có món nóng và không ngấy dầu. Khách ăn mặn thường không chê món chay vì thiếu thịt, mà vì món nhạt, mềm nhũn hoặc toàn đồ chiên. Bốn điểm nên giữ khi chọn món:

Vị ngọt từ nước dùng. Ninh củ cải, bắp, su su, nấm đông cô để lấy vị ngọt tự nhiên, không trông vào bột ngọt.
Có kết cấu. Xen món giòn (chả giò, bánh phồng) với món dai (nấm đùi gà, tàu hủ ky) và món mềm (đậu hủ, súp) để ăn không chán.
Có ít nhất một món nước nóng. Súp hoặc lẩu giúp bàn chay ấm và đủ no.
Màu sắc tươi. Món chay rất dễ ra một màu nâu, nên cần thêm cà rốt, ớt chuông, rau thơm, gấc hoặc lá dứa cho bàn tiệc sáng hơn.

Gợi ý 14 món chay đãi đám giỗ ngon, dễ ăn

Dưới đây là 14 món chay quen thuộc trên bàn tiệc, xếp theo thứ tự dọn từ khai vị đến tráng miệng. Bạn chỉ cần chọn mỗi nhóm một món là có ngay một thực đơn đám giỗ chay đủ đầy. Nếu nhà vừa có bàn chay vừa có bàn mặn, bạn có thể xem thêm các món ngon đãi tiệc khác để phối thực đơn cho cả hai phía.

Gỏi ngó sen chay bánh phồng

Ngó sen giòn sần sật là phần “xương sống” của đĩa gỏi này. Ngó sen được trộn cùng cà rốt, dưa leo, tàu hủ ky chiên xé sợi và rau răm, rồi rưới nước trộn chua ngọt pha từ chanh, đường và nước tương. Bánh phồng xúc gỏi tạo thêm tiếng giòn, khách ăn mặn cũng ăn được ngay mà không thấy thiếu gì. Trong số các món gỏi ngon đãi tiệc, gỏi ngó sen chay dễ làm số lượng lớn vì nguyên liệu ít ra nước. Mẹo nhỏ là ngâm ngó sen với nước chanh loãng để giữ màu trắng, đợi sát giờ dọn mới trộn.

Chả giò trái cây chay

Cắn vào là thấy lớp vỏ giòn rụm rồi tới phần nhân ngọt thanh của khoai môn, củ sắn, cà rốt, nấm mèo và chút thơm. Đây là phiên bản “đổi gió” của chả giò chay thường. Nhân trái cây cho vị chua ngọt nhẹ, nên ăn nhiều không ngán. Chả giò cuốn bánh tráng rế hoặc bánh tráng mỏng đều được, chấm nước tương pha chanh ớt. Như nhiều món chiên ngon đãi tiệc khác, chả giò nên lên bàn đầu tiên khi còn nóng. Đừng cho trái cây quá nhiều nước vào nhân, vỏ sẽ bị ỉu.

Tàu hủ ky cuộn nấm kim châm

Món này đẹp nhờ hình thức: từng cuộn tàu hủ ky vàng óng, hai đầu lộ ra những sợi nấm kim châm trắng. Tàu hủ ky được làm mềm bằng nước ấm, cuộn chặt nấm với chút cà rốt sợi rồi chiên vàng. Kết quả là lớp ngoài giòn, ruột nấm dai và ngọt. Đây là một món khai vị cho bàn tiệc rất hợp khi gia chủ muốn bàn chay trông chỉn chu hơn. Nên cuộn sẵn từ sáng, phủ khăn ẩm để tàu hủ ky không khô nứt, sát giờ mới chiên.

Há cảo chay

Vỏ há cảo bằng bột năng và bột mì trong, hấp xong nhìn thấy rõ nhân bên trong. Nhân gồm củ sắn, nấm đông cô, cà rốt và đậu hủ bóp nhuyễn, nêm tiêu và nước tương. Lớp vỏ mềm dẻo, nhân ngọt mát, khách lớn tuổi ăn cũng dễ. Ai từng chọn món hấp đãi khách đều biết điểm khó là giữ nóng. Vì vậy há cảo nên để nguyên trong xửng tre, dọn ra bàn rồi mới mở nắp. Chấm kèm nước tương gừng là đủ, không cần sốt cầu kỳ.

Súp nấm tuyết chay

Một chén súp nóng đặt giữa bữa giúp nhịp ăn chậm lại. Súp nấm tuyết làm được việc đó mà không gây no sớm. Nước súp ninh từ củ cải, bắp và su su, sệt nhẹ bằng bột năng, có nấm tuyết giòn giòn, nấm rơm, bắp non và đậu hà lan. Màu súp trong và sáng, rắc thêm tiêu và ngò là đủ thơm. Khi chọn món súp đãi tiệc cho bàn chay, nên đánh chút đậu hủ non vào thay trứng để vẫn giữ được độ mềm mịn.

Bò lúc lắc chay

Bò chay ở đây thường làm từ đậu nành hoặc nấm đùi gà cắt khối. Món được xào lửa lớn cùng ớt chuông xanh đỏ, hành tây và sốt tiêu đen, nên có mùi thơm khét nhẹ rất giống lúc lắc bò thật. Đây là món giúp khách ăn mặn “quên” mình đang ăn chay. Cái khó là xào nhanh tay. Xào lâu thì bò chay ra nước và mất độ dai, nên chỉ đảo vài lượt rồi tắt bếp, dọn ngay khi còn bốc khói. Nhà kiêng ngũ vị tân thì bỏ hành tây, thay bằng củ sắn cắt hạt lựu.

Đậu hủ Tứ Xuyên sốt nấm đùi gà

Ai thích vị cay tê nhẹ sẽ nhớ món này. Đậu hủ non cắt khối được chiên sơ cho có lớp áo mỏng, rồi rim trong sốt tương ớt, tiêu Tứ Xuyên và nước tương, sau đó cho nấm đùi gà xé sợi vào. Đậu mềm mịn bên trong, thấm sốt đỏ óng, còn nấm cho độ dai để món không bị nhão. Nhà có người lớn tuổi thì giảm tiêu Tứ Xuyên, tăng nấm. Món giữ nóng tốt trong thố đất nên dọn ra bàn vẫn còn sôi lăn tăn.

Cà tím sốt nấm đùi gà

Cà tím là nguyên liệu rẻ nhưng nấu đúng cách thì lên bàn rất sang. Cà tím cắt khúc, chiên sơ để giữ màu tím, rồi om cùng nấm đùi gà trong sốt nước tương, đường thốt nốt và chút sa tế. Thịt cà mềm béo như kem, nấm thì dai giòn, sốt sánh bóng. Món có vị mặn ngọt hài hòa, hợp với người ít ăn cay. Để cà không thâm, ngâm cà đã cắt vào nước muối loãng khoảng 10 phút rồi thấm khô trước khi chiên.

Bò kho chay bánh mì

Nồi bò kho chay thơm mùi sả, hồi, quế và nước dừa tươi. Bên trong có bò chay, cà rốt, khoai môn và nấm rơm, nước kho màu cam đỏ từ hạt điều màu. Đây là một trong các món chấm bánh mì cho bữa tiệc rất được khách quý, vì ổ bánh mì nóng chấm nước kho vừa no vừa ấm bụng. Khoai môn nên chiên sơ trước khi cho vào nồi để khỏi bị nát. Món còn có ưu điểm là nấu trước được: kho xong để qua đêm còn ngấm hơn.

Cơm chiên hạt sen chay

Hạt sen bùi, hạt cơm tơi vàng, xen màu đỏ cà rốt và xanh đậu hà lan. Đĩa cơm chiên này vừa đẹp vừa có ý nghĩa thanh tịnh. Cơm được nấu khô từ hôm trước, chiên cùng hạt sen hấp chín, nấm đông cô, bắp hạt và nêm bằng nước tương, hạt nêm nấm. Trong nhóm món cơm chiên đãi khách, hạt sen là lựa chọn nhẹ bụng hơn cả. Để cơm không bết, nên chia ra chiên từng mẻ nhỏ thay vì đổ hết vào chảo.

Mì xào thập cẩm chay

Muốn một món chính no bụng mà nấu nhanh thì mì xào thập cẩm là đáp án quen thuộc. Mì trứng (hoặc mì không trứng cho người ăn chay trường) được trụng sơ, xào cùng cải thìa, bông cải, cà rốt, nấm đông cô và đậu hủ chiên, rưới sốt dầu hào chay cho bóng sợi. Sợi mì dai, rau củ còn giòn, ăn kèm vài lát ớt là vừa miệng. Nên tách rau và mì xào riêng rồi mới trộn lại, như vậy rau giữ được màu xanh và mì không bị nhão.

Bánh hỏi bó lá lốt chay

Mùi lá lốt áp chảo là thứ khiến món này được gắp hết đầu tiên. Nhân gồm đậu hủ, nấm mèo, củ sắn băm, nêm tiêu, được cuộn trong lá lốt rồi áp chảo đến khi lá se giòn. Món ăn cùng bánh hỏi rắc mỡ hành chay (hoặc dầu phi sả nếu kiêng hành), rau sống và nước chấm chua ngọt chay. Khách tự cuốn nên bàn tiệc vui hơn. Bó lá lốt chặt tay và áp chảo lửa vừa thì cuốn sẽ không bung khi lật.

Lẩu canh chua chay

Đến cuối bữa, một nồi lẩu chua thanh giúp mọi người ăn thêm được mà không thấy nặng bụng. Nước lẩu nấu từ me chua, thơm, cà chua và nước dùng rau củ, có thêm bạc hà, đậu bắp, giá, nấm rơm và đậu hủ chiên, rau om ngò gai cho thơm. Lẩu chua là lựa chọn được ưa chuộng trong các món lẩu ngon đãi tiệc ở miền Nam, ăn cùng bún là trọn vị. Nhúng rau đến đâu ăn đến đó để đậu bắp, bạc hà còn giòn. Nhà nào thích vị nhẹ có thể đổi sang lẩu nấm chay.

Chè hạt sen táo đỏ

Khép lại bữa cỗ chay bằng một chén chè thanh mát là rất trọn ý. Hạt sen được hầm mềm nhưng không vỡ, nấu cùng táo đỏ, long nhãn và đường phèn, nên nước chè trong, ngọt dịu và thoang thoảng mùi thuốc bắc nhẹ. Đây là món tráng miệng cho bữa tiệc rất hợp với người lớn tuổi vì dễ ăn, ít béo. Có thể nấu từ hôm trước, ướp lạnh rồi dọn. Nhớ bỏ tim sen trước khi hầm để chè không bị đắng.

Chọn món chay cho thực đơn đám giỗ thế nào cho đủ đầy?

Một bàn chay đãi giỗ gọn gàng thường có 6 món, dọn theo thứ tự: khai vị hoặc gỏi, súp, món xào hoặc sốt, món chính ăn kèm bánh mì, bánh hỏi hay cơm chiên, lẩu, rồi tráng miệng. Mỗi nhóm chọn một món, và không để hai món cùng cách nấu đứng gần nhau. Nếu nhà có thêm bàn mặn, bạn có thể tham khảo thực đơn đám giỗ ngon đủ 6 món để hai bên lên món cùng nhịp.

Khi chọn món cho thực đơn chay đám giỗ, bạn có thể dựa vào bốn tiêu chí:

Đủ nhóm món. Có món khô, món nước, món giòn, món mềm.
Không trùng cách nấu. Khai vị đã là chả giò chiên thì món chính nên là món kho hoặc món cuốn, không chiên tiếp.
Có 1–2 món làm điểm nhấn cho khách ăn mặn. Bò lúc lắc chay hay bò kho chay giúp bàn tiệc bớt đơn điệu. Cách sắp món này cũng dùng trong thực đơn đám cưới chay.
Luôn có món nóng. Ít nhất súp hoặc lẩu, vì món chay nguội nhanh và mau nhạt vị.

3 thực đơn chay đám giỗ mẫu

Thực đơn 1 – Thanh đạm, hợp nhà có nhiều người lớn tuổi

Gỏi ngó sen chay bánh phồng
Súp nấm tuyết chay
Đậu hủ Tứ Xuyên sốt nấm đùi gà
Cơm chiên hạt sen chay
Lẩu canh chua chay
Chè hạt sen táo đỏ

Thực đơn 2 – Đậm vị, hợp bàn có nhiều khách ăn mặn

Khai vị: chả giò trái cây chay và há cảo chay
Súp nấm tuyết chay
Bò lúc lắc chay
Bánh hỏi bó lá lốt chay
Lẩu canh chua chay
Rau câu dừa

Thực đơn 3 – Gọn, nhiều món nấu trước được

Tàu hủ ky cuộn nấm kim châm
Gỏi ngó sen chay bánh phồng
Cà tím sốt nấm đùi gà
Bò kho chay bánh mì
Lẩu nấm chay
Chè hạt sen táo đỏ

Nếu muốn xem thêm các thực đơn chay đãi khách để so sánh và đổi món cho hợp khẩu vị gia đình, bạn có thể tham khảo danh sách thực đơn đang có trên website của dịch vụ tiệc trọn gói của Tuệ Nghi Catering.

Những lưu ý khi đãi món chay ngày giỗ

Trước khi lên món, nên hỏi gia đình và khách ăn chay theo kiểu nào: ăn chay trường hay chay kỳ, có kiêng ngũ vị tân (hành, tỏi, hẹ, kiệu, nén) hay không, có dùng trứng, sữa không. Câu trả lời sẽ quyết định cách nêm và chọn nguyên liệu.

Mâm cúng không dùng ngũ vị tân. Bàn đãi khách thì tùy gia đình. Nếu dùng hành tỏi, nên pha thêm một chén nước chấm không ngũ vị tân cho người kiêng.
Đồ chay giả mặn vừa phải. Một đến hai món như bò chay, sườn chay là đủ để đổi vị. Nên mua ở nơi có nguồn gốc rõ ràng.
Ưu tiên món mềm cho người lớn tuổi. Súp, đậu hủ, lẩu, cà tím om dễ ăn hơn các món quá dai hay quá giòn.
Bàn chay đặt riêng. Khi nhà có cả bàn chay và bàn mặn, nên dọn và gắp riêng, tránh dùng chung đũa muỗng phục vụ.
Không nếm món cúng. Món đặt lên mâm cúng nên múc ra riêng từ trước. Cúng xong mới hạ xuống mời cả nhà.

Câu hỏi thường gặp

Đám giỗ có được cúng và đãi khách toàn món chay không?

Được. Việc cúng chay hay mặn tùy theo nếp nhà và tâm nguyện của người đã khuất, không có quy định bắt buộc. Nhiều gia đình cúng chay vì ông bà ăn chay lúc sinh thời, còn phần đãi khách thì làm chay toàn bộ hoặc chỉ vài bàn.

Món chay cúng giỗ có được nêm hành, tỏi không?

Mâm cúng chay thường kiêng hành, tỏi và các loại thuộc ngũ vị tân. Bạn có thể thay bằng sả, gừng, nấm đông cô, tiêu để món vẫn thơm. Phần đãi khách thì tùy gia đình quyết định.

Có nên dùng đồ chay giả mặn như bò chay, sườn chay để đãi đám giỗ?

Có thể dùng để bàn tiệc bớt đơn điệu, nhất là khi nhiều khách quen ăn mặn. Chỉ nên chọn 1–2 món và ưu tiên món làm từ nấm, đậu hủ, tàu hủ ky. Trên mâm cúng thì nên hạn chế loại này.

Nhà có cả khách ăn chay và ăn mặn thì nên lên món thế nào?

Cách gọn nhất là làm vài bàn chay riêng theo số khách ăn chay, các bàn còn lại đãi mặn. Khi đặt bàn tiệc tại nhà, chỉ cần báo trước số bàn chay và số bàn mặn để bếp chuẩn bị riêng từ đầu. Nếu muốn đãi chay toàn bộ, hãy chọn thực đơn có món đậm vị như bò lúc lắc chay, bò kho chay và một nồi lẩu chua để khách ăn mặn vẫn thấy ngon.